Permacultuur: mulchen in de (moes)tuin

MulchenEen typisch permacultuur-gebruik is mulchen, het aanbrengen van organisch materiaal op onbedekte grond. Maar wat is eigenlijk het nut van mulchen? In onderstaand artikel zal ik het proberen uit te leggen.

Ga eens op een mooie zonnige (zondag)middag een boswandeling maken en kijk eens goed om je heen. Je zult geen onbedekte grond aantreffen. Alle grond zal bedekt zijn met afgevallen twijgen en bladeren of begroeid zijn met bodembedekkers. We zien het ook in onze eigen tuin, als we een stuk grond onkruidvrij gemaakt hebben zullen daar in no-time weer kiemplantjes verschijnen. En dat is niet voor niks!

Voordelen van mulchen
Kale grond zal, zeker in de zomer, veel te snel uitdrogen. Ook is kale grond veel gevoeliger voor erosie; het wegspoelen van de bodem door de regen. Twee hele belangrijke redenen om de grond niet onbedekt te laten.

Bodemstructuur
Als we regelmatig onze tuin mulchen zal de bodemstructuur aanmerkelijk verbeteren. Bacteriën, schimmels, wormen en pissebedden breken het organische materiaal af. Hierdoor onstaat er een voedselrijke grond, die door verschillende soorten wormen vermengd wordt met de bestaande grond. De wormengangen brengen ook nog eens lucht in de grond.

Mulchmateriaal
In principe kunnen alle organische materialen gebruikt worden als mulch. Maar pas op! Koolstofhoudende materialen zoals stro en houtsnippers worden afgebroken door schimmels. We praten hier over  schimmeldominantie. Door dit proces wordt stikstof onttrokken aan de grond en die is nu juist zo nodig voor de plantengroei.

Bomen en struiken houden van een schimmeldominante bodem, eenjarige gewassen absoluut niet, die hebben veel liever een bacteriedominante bodem. In onderstaand staatje kun je zien welke mulchmaterialen je voor bepaalde gewassen kunt gebruiken:

Bomen & struiken:    Eenjarigen:   
  • Houtsnippers
  • Afgevallen blad
  • Noten doppen
  • Stro
  • Plantenresten
  • Onverteerde compost
  • Mest van planteneters

Bodembedekking met planten
Grotere stukken kale grond kunnen ook (tijdelijk) ingezaaid worden met bijvoorbeeld een groenbemester. Als we de ruimte weer nodig hebben trekken we de groenbemester weer uit de grond en leggen deze dan weer als mulchmateriaal op de bedden.

Zelf zaai ik aan het eind van de zomer de kale stukken altijd in met Winterpostelein. Het levert de hele winter eten op en in het voorjaar (eind februari, vlak voordat de Winterpostelein gaat bloeien) trek ik de planten er met wortel en al uit en gebruik ik het als mulchmateriaal.

Andere goede groenbemesters die ook in het voorjaar of de zomer gebruikt kunnen worden zijn o.a. Phacelia (bijenplant en breekt de bodem los met zijn diepe wortels), klaver (stikstof binder), gele mosterd (bijenplant en smaakmaker in de keuken) en bladrammenas (bijenplant). Het is verstandig deze gewassen aan het eind van hun bloeiperiode vlak voordat ze zaad schieten te mulchen. Dit om te voorkomen dat er zaden in de bodem komen en het jaar daarop een plaag worden.

Dit artikel is geschreven door Jan Schenk. Als ZZP-er houdt Jan zich bezig met projecten op het gebied van Duurzaamheid & Samenleving.

Jan Maandag 27 Januari 2014 - 09:20 am | | bodem, permacultuur

vijf reacties

Ellen van der Peet

Interessante info. Ik mulch altijd, maar vooral met resten van takken. Ga ook eens aan de slag met de groene varianten….

Ellen van der Peet, (URL) - 09-02-’14 00:14
marc lobenstein

Mulchen is altijd goed maar let goed op of je niet de grond zuurder maakt met de mulch.

Dennenschors is bijvoorbeeld vrij zuur.

marc lobenstein, (URL) - 03-06-’15 13:05
Jan

Hoi Marc,

Grappig dat je dat nu schrijft. Wij gooien op de permacultuurtuin in Zutphen op het hoofdpad al een aantal jaren de gesnipperde kerstbomen van de gemeente (een lekkere dikke laag, jaar in, jaar uit).

Gisteren heeft een groep studenten PH metingen gedaan, o.a. van de grond onder de dennesnippers. Tot onze verbazing kwamen we op een PH van 6! Heel netjes dus, want een PH tussen de 5,5 en 7 is ideaal.

Jan, (URL) - 03-06-’15 21:04
Panos

Eindelijk een duidelijke uitleg over wat voor Mulch je nu wel of niet moet genereren en waarom. Ben inhoudelijk nu veel nieuwsgieriger geworden naar wat ik als leek nog meer moet weten.

Je zegt dat bladramenas een bijeenplant is, maar op mijn zakje staat dat het een familie van de brassica is.

Panos, - 15-01-’16 10:45
Marcus Lobenstein

Heel verrassend, was de grond misschien daarvoor nog hoger qua PH?

Miischien is het wel een fabeltje, ik vermijd het liever toch :) Kerstbomen zijn voor de kachel bij mij.

Marcus Lobenstein, (URL) - 29-01-’17 10:59
(optioneel veld)
(optioneel veld)
Om geautomatiseerde spam in reacties te voorkomen, is het nodig om deze simpele vraag te beantwoorden
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.